Các xét nghiệm chức năng gan giúp bác sĩ kiểm tra chức năng gan và phát hiện kịp thời các tổn thương gan, từ đó đưa ra giải pháp chữa trị hiệu quả, an toàn. Cách đọc các chỉ số xét nghiệm gan phụ thuộc vào từng loại xét nghiệm riêng biệt.

Chỉ số xét nghiệm men gan

Có tất cả 4 loại men gan khác nhau: AST và ALT (được biết đến như transaminase); AP (phosphatase kiềm) và GGT (được biết như men gan mật). Khi xét nghiệm chức năng gan, nếu các chỉ số này đều tăng lên thì rất có thể đó là biểu hiện của bệnh gan.

Chỉ số AST và ALT 

Cả AST và ALT đều là chỉ số đặc trưng cho tổn thương gan bởi khi tế bào gan bị tổn thương sẽ phóng thích men AST và ALT vào máu.

  • ALT có chủ yếu ở gan nên nếu nồng độ này cao tức là đang phản ánh gan của bạn có vấn đề;
  • AST được tìm thấy trong nhiều cơ quan khác như gan, thận, tim và cơ. Chỉ số AST thường cho thấy có vấn đề ở gan (tuy nhiên xác suất không phải 100%);
  • Chỉ số xét nghiệm chức năng gan trung bình của AST và ALT là 0 - 40 IU/l (với AST) và 0 - 45 IU/l (với ALT);
  • Với các bệnh lý gan thì mức tăng ALT thường cao hơn mức tăng AST; nhưng với bệnh nhân xơ gan và nghiện rượu thì mức tăng của AST cao hơn mức tăng ALT, tỷ lệ này thông thường là 2:1.

Có rất nhiều nguyên nhân làm tăng 2 chỉ số trên như: viêm gan do virus, bệnh gan do uống rượu, gan nhiễm mỡ, viêm gan tự miễn, suy gan, u gan,… nên xét nghiệm transaminase trong kiểm tra chức năng gan chưa đủ rõ ràng. Cần phải tiến hành thêm xét nghiệm khác để kịp thời bắt bệnh về gan.

Chỉ số AP và GGT (Men gan mật)

Nếu 2 chỉ số GGT và AP tăng thì đó có thể là biểu hiện của tắc mật hoặc viêm đường mật. Khi đó, 2 loại men này tăng lên gấp gần 10 lần so với chỉ số bình thường.

AP được tìm thấy chủ yếu trong xương, gan, ruột, thận và nhau thai trong khi GGT được tìm thấy chủ yếu ở gan. Do đó, khi chỉ số AP tăng và GGT cũng tăng đồng nghĩa với việc phản ánh gan đang gặp bất ổn. Mặc dù vậy, có những trường hợp chỉ có GGT tăng còn AP không tăng do GGT dễ bị ảnh hưởng bởi rượu và những chất có độc tính với gan.

Nồng độ AP và GGT bình thường vào khoảng 35-115 IU/l (với AP) và khoảng 3-60 IU/L (với GGT).

Chỉ số xét nghiệm gan qua bilirubin

Bilirubin là một chất do gan sản xuất ra khi tham gia vào chu trình trình tái tạo hồng cầu, chất này có màu vàng. Khi chỉ số bilirubin tăng lên, vùng mắt và da có thể chuyển sang màu vàng, nước tiểu đậm màu hơn bình thường, phân có màu đất sét nhạt. Thông thường, nếu xét nghiệm chức năng gan chỉ số bilirubin tăng thì AP và GGT đồng thời cũng tăng, tức là bệnh nhân sẽ đi kèm với tình trạng tắc mật, suy yếu gan.

Chỉ số xét nghiệm protein gan

Albumin, globulin miễn dịch và prothrombin là những protein được sản xuất hầu như bởi gan. 3 chỉ số này giúp xác định liệu tình trạng bệnh gan có nghiêm trọng hay không, cụ thể như sau:

Albumin

Khi gan bị tổn thương trầm trọng sẽ mất đi khả năng sản xuất albumin. Nếu như mức albumin bình thường trong máu khoảng 4g/dl thì những người bị bệnh gan mãn tính đi kèm với xơ gan thường có mức albumin dưới 3 g/dl. Chỉ số này giảm thấp là nguyên nhân của chứng phù và báng bụng. Ngoài bệnh gan, chỉ albumin thấp cũng phản ánh tình trạng sức khỏe kém.

Globulin miễn dịch

Globulin miễn dịch là loại protein liên quan đến hệ miễn dịch, một vài trong số đó được được tạo ra ở gan. Trong đó có 1 vài loại globulin miễn dịch tăng lên ở người mắc bệnh gan mãn tính. Mức tăng chỉ số này tuỳ thuộc vào loại virus gây viêm gan trong xét nghiệm chức năng gan.

Prothrombin

Gan là bộ phận sản xuất ra phần lớn các yếu tố tạo ra cục máu đông giúp ngăn chặn sự chảy máu. Thông thường cứ từ 9-11 giây là thời gian để tạo ra một cục máu đông, được gọi là thời gian prothrombin (PT). Do đó, nếu gan bị tổn thương nghiêm trọng, khi kiểm tra các yếu tố đông máu trong xét nghiệm chức năng gan sẽ thấy thời gian lâu hơn nhiều so với bình thường, tăng nguy cơ chảy máu quá mức, đặc biệt là bệnh nhân xơ gan.

Chỉ số xét nghiệm tiểu cầu

Tiểu cầu là tế bào máu giúp hình thành cục máu đông, còn lá lách giữ vai trò là kho dự trữ tiểu cầu. Ở những bệnh nhân xơ gan, lá lách thường phải làm việc nhiều để bù lại chức năng bị suy giảm do tổn thương gan, dẫn đến lá lách bị to và số lượng tiểu cầu giảm, hay còn gọi là giảm tiểu cầu. Bình thường tiểu cầu có số lượng từ 150 - 400 x 103/microlit, nếu kết quả xét nghiệm chỉ số tiểu cầu thấp hơn mức này được coi là giảm tiểu cầu và bệnh nhân có thể đang mắc bệnh xơ gan.

Xét nghiệm chức năng gan và việc đọc được các chỉ số xét nghiệm gan cho bạn biết thực trạng tình trạng gan, giúp chẩn đoán chính xác bệnh lý đang mắc phải. Tuy nhiên, xét nghiệm chức năng gan chỉ có ý nghĩa khi kết hợp với một số xét nghiệm khác như siêu âm, chụp CT cắt lớp hoặc chụp cộng hưởng từ.