Bệnh hen phế quản là gì?

Tình trạng đường thở bị thu hẹp lại và sưng lên, tiết ra nhiều chất nhầy được gọi là bệnh hen phế quản. Khi bị hen phế quản, người bệnh sẽ cảm thấy khó thở và kích thích cơn ho xuất hiện. Khi thở ra và thở nông sẽ nghe thấy âm thanh như tiếng huýt sáo. 

Hen phế quản có thể nặng, nhẹ tùy trường hợp. Có người bị bệnh nặng tới mức gây cản trở các hoạt động thường ngày hoặc đe dọa tính mạng. 

Các cơn hen phế quản chỉ xảy ra khi có tác nhân kích ứng tới phổi. Cụ thể như nấm mốc, ẩm ướt, một số chất gây dị ứng (mạt bụi, khói thuốc lá…), ô nhiễm không khí, nhiễm trùng phổi do virus…

Hen phế quản

Đường thở của người bị hen phế quản

Triệu chứng hen phế quản

Mỗi người sẽ có những triệu chứng hen phế quản khác nhau. Các cơn hen phế quản không xảy ra thường xuyên mà chỉ có triệu chứng sau một vài thời điểm nhất định như sau khi tập thể dục…

Các triệu chứng bệnh hen phế quản sẽ bao gồm:

  • Thở nông;
  • Tức ngực hoặc đau ngực;
  • Thở khò khè ở trẻ nhỏ;
  • Khó ngủ do khó thở, ho hoặc thở khò khè;
  • Các cơn ho và thở khò khè thường nặng hơn khi nhiễm virus ở đường hô hấp, như cảm lạnh, cảm cúm...

Tình trạng hen phế quản sẽ diễn biến trầm trọng hơn nếu thấy các triệu chứng sau:

  • Triệu chứng thường xuyên và khó chịu hơn;
  • Mức độ khó thở tăng lên và được đo bằng thiết bị y tế chuyên dùng;
  • Tăng nhu cầu cần dùng đến ống hít cắt cơn hen nhanh chóng và thường xuyên hơn.

Trong một số tình huống và một số người thì triệu chứng hen phế quản sẽ bùng phát: 

  • Khi tập thể dục, khi không khí lạnh và khô;
  • Do nghề nghiệp, các chất kích thích tại nơi làm việc như khói hóa chất, khí gas, bụi…
  • Hen phế quản dị ứng, trong không khó có các tác nhân như phấn hoa, bào tử nấm mốc, chất thải động vật, da hay lông động vật làm kích ứng.

Tính mạng có thể bị đe dọa bởi các cơn hen phế quản nặng, nên người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi thấy có triệu chứng nghiêm trọng hơn:

  • Cảm thấy khó thở nhanh chóng;
  • Ngay cả khi sử dụng các ống hút giúp cắt cơn khó thở tức thời thì triệu chứng hen phế quản cũng không cải thiện;
  • Dù thực hiện các hoạt động thể chất nhẹ nhàng vẫn thở hụt hơi, hơi thở ngắn;
  • Nghi ngờ bản thân bị hen phế quản, triệu chứng nặng dần lên và phải sử dụng thuốc hít cắt cơn. 
Hen phế quản

Tác nhân gây gen phế quản

Nguyên nhân gây bệnh hen phế quản là gì?

Bệnh hen phế quản phát triển từ sự kết hợp giữa các yếu tố môi trường và di truyền (gene). Cơn hen sẽ được kích hoạt khi có sự tiếp xúc với các chất kích thích khác nhau. Mỗi người sẽ bị kích ứng bởi những tác nhân khác nhau như: 

  • Chất gây dị ứng như phấn hoa, mạt bụi, bào tử nấm mốc, lông động vật… bay trong không khí;
  • Đường hô hấp nhiễm trùng như cảm lạnh, cảm cúm;
  • Hoạt động thể chất;
  • Không khí lạnh và khô;
  • Ô nhiễm không khí, khói bụi;
  • Sử dụng thuốc chẹn beta, aspirin, thuốc kháng viêm không steroid NSAIDs;
  • Thay đổi cảm xúc mạnh hay căng thẳng; 
  • Thực phẩm, đồ uống đóng hộp có chất bảo quản;
  • Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

Khả năng mắc bệnh hen phế quản sẽ tăng lên do một số yếu tố khác như:

  • Tiền sử gia đình bị hen phế quản;
  • Mắc phải một số tình trạng dị ứng khác như viêm da dị ứng, viêm mũi dị ứng…;
  • Thừa cân;
  • Hút thuốc;
  • Thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc; 
  • Tiếp xúc với khói thải hoặc các tác nhân gây ô nhiễm khác;
  • Yếu tố nghề nghiệp, như hóa chất công nghiệp
Hen phế quản

Người bệnh hen phế quản cần dùng thuốc hít để cắt cơn nhanh chóng

Bệnh hen phế quản điều trị bằng cách nào?

Nguyên tắc chính giúp ngăn ngừa và điều trị hen phế quản là phòng ngừa và kiểm soát lâu dài. Người bệnh cần nhận thức được các tác nhân gây kích thích cơn hen để tránh tiếp xúc, theo dõi hơi thở thường xuyên để đảm bảo thuốc có tác dụng. 

Người bệnh sẽ cần dùng thuốc hít để cắt cơn nhanh chóng trong trường hợp cơn hen bùng phát. 

Việc điều trị hen phế quản sẽ gồm có:

  • Sử dụng thuốc cắt cơn hen phế quản theo chỉ định của bác sĩ; 
  • Hạn chế tiếp xúc với những tác nhân kích hoạt hen suyễn;
  • Giảm bớt các tác nhân kích thích hen phế quản trong không khí bằng các sử dụng máy lọc không khí;
  • Vệ sinh và khử trùng vật dụng trong nhà để làm sạch bụi bẩn, nấm mốc;
  • Duy trì độ ẩm trong nhà phù hợp;
  • Hạn chế tiếp xúc với thú nuôi;
  • Khi trời lạnh ra ngoài cần che mũi và che miệng;
  • Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên để phổi khỏe mạnh;
  • Cần kiểm soát chứng ợ nóng và trào ngược dạ dày thực quản (nếu có).

Bệnh hen phế quản có thể kiểm soát được nhưng vẫn được coi như một căn bệnh mạn tính có khả năng dẫn tới một số vấn đề nghiêm trọng nên người bệnh cần cần tuân thủ theo phác đồ điều trị hen phế quản và theo dõi hơi thở hằng ngày.