Theo thống kê của Tổ chức Y tế, mỗi năm có khoảng 1,5 tỷ trẻ dưới 5 tuổi bị bệnh tiêu chảy và 4 triệu trẻ em trên thế giới chết vì căn bệnh này, trong số đó có tới 80% xảy ra ở những trẻ dưới 2 tuổi. Con số đáng báo động này cho thấy mức độ nguy hiểm của bệnh tiêu chảy, đặc biệt là với trẻ nhỏ.

Bệnh tiêu chảy là gì?

Theo Bộ Y tế, bị bệnh tiêu chảy là khi bạn gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng 3 lần hoặc nhiều hơn mỗi ngày. Bệnh tiêu chảy là 1 trong 9 nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ em tử vong trên toàn thế giới, đứng hàng thứ 2 đối với trẻ dưới 5 tuổi. Nếu bạn muốn xác định mình có bị tiêu chảy hay không thì ngoài số lần đi ngoài trong ngày, bạn cần xem xét thêm các yếu tố sau:

  • Số lần đi ngoài đột ngột tăng;
  • Độ đặc, rắn của phân thay đổi;
  • Lượng dịch trong phân tăng;
  • Màu sắc, tính chất phân thay đổi như có nhầy hoặc máu.

Các loại bệnh tiêu chảy thường gặp

Dựa trên các yếu tố như thời gian mắc, cơ chế bệnh, độ nặng nhẹ và đặc điểm của phân mà bệnh tiêu chảy có thể phân chia thành 4 cấp độ khác nhau.

  • Tiêu chảy cấp tính 

Tiêu chảy cấp tính thường gặp nhất là ở trẻ em độ tuổi mầm non và tiểu học. Bệnh xuất hiện đột ngột khiến trẻ đi phân lỏng nhiều nước với số lần nhiều hơn 3 trong 24 giờ và tình trạng này thường kéo dài 1 tuần.

Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp tính thường do thức ăn không phù hợp hoặc bị nhiễm khuẩn thực phẩm. Một trong những tác nhân chính gây tiêu chảy nặng là virus Rota, có thể đe dọa đến tính mạng của trẻ nhỏ dưới 2 tuổi.

  • Tiêu chảy mạn tính

Nếu tình trạng tiêu chảy lâu hơn 2-4 tuần thì được coi là tiêu chảy mạn tính. Đối với người sức khỏe bình thường khi bị bệnh sẽ gây ra nhiều phiền toái hoặc gặp một số vấn đề sức khỏe khá nghiêm trọng. Còn tiêu chảy mạn tính ở những người có hệ miễn dịch yếu, bị suy giảm miễn dịch thì rất dễ dẫn tới tử vong.

  • Tiêu chảy thẩm thấu

Tiêu chảy thẩm thấu là do giảm hấp thu dịch, chất điện giải và dinh dưỡng. Nếu chất dinh dưỡng đơn thuần như lactose không hấp thu được thông thường sẽ dẫn đến trướng bụng hơn là tiêu chảy. Khi chúng ta ngừng ăn những thực phẩm gây bệnh thì tình trạng tiêu chảy thẩm thấu cũng sẽ chấm dứt.

  • Tiêu chảy xuất tiết

Nếu quá trình chuyển tải ion trong những tế bào biểu mô của ruột bị rối loạn thì sẽ gây ra sự tăng bài tiết và giảm hấp thu. Đối với hiện tượng tiêu chảy xuất tiết, việc ngưng ăn không mang lại tác dụng. 

Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy

Theo thống kê, nguyên nhân hàng đầu của các trường hợp tử vong liên quan đến tiêu chảy là do sử dụng nguồn nước không đảm bảo và vệ sinh không đầy đủ. Còn ở trẻ dưới 5 tuổi, Rotavirus chính là thủ phạm dẫn tới bệnh tiêu chảy cấp và gây ra khoảng 40% trường hợp nhập viện vì tiêu chảy. Ngoài rota virus là nguyên nhân chính, bệnh tiêu chảy còn có thể xuất phát từ những nguyên nhân phổ biến khác.

  • Nhiễm khuẩn đường ruột

Khi mầm bệnh đi vào cơ thể từ bên ngoài, các mô trong đường tiêu hóa bị kích thích sẽ gây viêm nhiễm. Đây là nguyên nhân chủ yếu của bệnh tiêu chảy, thường xảy ra khi bạn ăn phải thực phẩm mất vệ sinh, có chứa vi khuẩn Salmonella, Clostridium hay khuẩn tụ cầu… và bị ngộ độc. 

Ngoài ra, nếu bạn tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm hoặc ăn các món như: rau sống, gỏi, đồ tái… bị nhiễm nước bẩn, phân tươi thì càng tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn và các loại ký sinh trùng.

  • Vệ sinh kém

Điều kiện vệ sinh kém, không đảm bảo cũng khiến nguy cơ bị vi khuẩn gây tiêu chảy xâm nhập cơ thể tăng cao. Do đó, chúng ta cần có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, không gian cộng đồng chung để tránh lây nhiễm các loại vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy.

  • Rối loạn vi sinh đường ruột

Rất nhiều người vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi do lạm dụng thuốc kháng sinh, khiến hệ vi sinh đường ruột bị mất cân bằng, gây giảm hấp thu, tăng nhu động ruột. Điều này chính là nguyên nhân của tình trạng đi ngoài nhiều lần, phân lỏng hoặc phân sống.

  • Không hấp thu đường

Cơ thể một số người không dung nạp được đường lactose, glucose-galactose, fructose từ một vài loại trái cây, mật ong, sữa… nên bị tiêu chảy kéo dài nếu ăn những thực phẩm không phù hợp. Bên cạnh đó, thiếu các men sucrase-isomaltase, lactase… cũng là một trong nhiều nguyên nhân gây tiêu chảy.

Người dân cần lưu ý chọn lựa thực phẩm đảm bảo an toàn cho sức khỏe, không ôi thiu, nhiễm độc hay có chất phụ gia độc hại

  • Ngộ độc thực phẩm

Một nguyên nhân phổ biến khác dẫn đến bệnh tiêu chảy là dùng thức ăn bị ôi thiu, nhiễm độc hay có chất phụ gia độc hại. Các triệu chứng khi bị ngộ độc thực phẩm gồm: đau bụng, đi ngoài dữ dội kèm theo bị nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao… Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời rất dễ bị co giật và dẫn tới tử vong.

  • Hội chứng ruột kích thích

Ruột kích thích thường do thói quen ăn uống thay đổi, ăn đồ lạ hay sử dụng những thuốc điều trị bệnh mới. Khi đó, nhu động ruột co thắt quá mức, liên tục lâu dài khiến thức ăn di chuyển ở bên trong đường ruột nhanh hơn bình thường. Tình trạng tiêu chảy đột ngột sẽ xảy ra do nước không được tái hấp thu hoặc nước bị tiết ra quá mức từ niêm mạc ruột.

  • Viêm đại tràng

Rối loạn tiêu hóa trong đó có tiêu chảy là tình trạng thường gặp ở những người bị bệnh viêm đại tràng. Nguyên nhân do nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm hoặc có thể do rối loạn thần kinh thực vật, áp lực hoặc bị căng thẳng tâm lý.

Trên đây là những nguyên nhân phổ biến gây ra bệnh tiêu chảy nhưng không phải ai cũng hiểu rõ để phòng tránh và điều trị đúng. Nếu có thắc mắc cần tư vấn về bệnh tiêu chảy hay có nhu cầu đặt lịch khám bệnh, xét nghiệm, bạn hãy liên hệ với MedOn theo số 1900 56 56 56. Hoặc bạn có thể tải ngay ứng dụng y tế số MedOn, trải nghiệm tính năng Hỏi đáp, Video Call cùng bác sĩ chuyên khoa để được giải đáp mọi băn khoăn về sức khỏe.