Suy thai là gì?

Hiện tượng thai nhi bị thiếu oxy trong quá trình mang thai hoặc trong lúc chuyển dạ được coi là suy thai. 

Nhiệm vụ cung cấp oxy cho thai nhi vốn được thực hiện ở tuần hoàn tử cung – rau – thai. Nhưng vì một nguyên nhân rối loạn nào đó sẽ ảnh hưởng đến tuần hoàn tử cung – rau – thai, làm giảm lưu lượng máu đến hồ huyết, từ gai rau đến thai, khiến cho tiến trình trao đổi oxy giữa mẹ và thai nhi bị gián đoạn. Hậu quả xảy ra là lượng oxy đến thai bị giảm đi nghiêm trọng, điện giải trong máu bị rối loạn và gây suy thai. 

Có thể chia suy thai làm 2 loại, tương ứng với 2 khoảng thời gian là khi thai nghén và khi chuyển dạ:

  • Suy thai trong thai kỳ: đa phần là suy thai mãn tính, trường diễn, xảy ra từ từ và không biểu hiện thành dấu hiệu rõ rệt, có thể chuyển thành suy thai cấp tính khi chuyển dạ;
  • Suy thai trong chuyển dạ: là suy thai cấp tính, đột ngột xảy ra và rất nguy hiểm vì thai nhi sẽ phải đối mặt với vấn đề về trí não, tử vong nếu không được cứu chữa kịp thời. 

Ngoài ra, mức độ suy thai và khả năng dẫn đến tử vong cũng bị ảnh hưởng bởi mức độ thiếu oxy nhiều hay ít, mãn tính hay cấp tính. 

Trường hợp thai nhi bị thiếu oxy, lúc đầu thai còn đáp ứng bù trừ bằng việc điều chỉnh sự phân bổ máu cung cấp oxy đầy đủ cho não, tim, gan và giảm vận chuyển oxy tới ruột, da. Nhưng khi thai nhi bị thiếu oxy nhiều hoặc kéo dài thì thai sẽ không còn khả năng đáp ứng bù trừ nữa, dẫn tới thiếu oxy ở não, tim, các tổ chức trong cơ thể, giảm chuyển hóa năng lượng trong điều kiện yếm khí, nồng độ pH giảm dẫn đến tình trạng thai bị nhiễm toan và chết trong tử cung hoặc chết sau khi sinh. 

Vậy nên, thai phụ cần chú ý đến những dấu hiệu suy thai để giúp thai nhi phát triển bình thường, tránh những tình huống đáng tiếc xảy ra. 

Suy thai

Thai nhi bị thiếu oxy sẽ dẫn tới suy thai

Suy thai có dấu hiệu ra sao?

Suy thai trong thai kỳ

Dấu hiệu suy thai trong thời kỳ mang thai gồm có:

  • Chiều cao tử cung phát triển khá chậm đồng nghĩa với thai kém phát triển;
  • Thai nhi cử động hỗn loạn hoặc quá chậm: cử động của thai nhi bất thường, khi thì đạp mạnh và nhiều, khi lại đap chậm dần và ít lại. Trải qua một thời gian, mẹ bầu sẽ không còn cảm nhận được cử động nào của thai nhi trong bụng nữa, chứng tỏ nguy cơ thai nhi chết lưu rất cao. Thai phụ cần đếm nhịp cử động thai nhi (từ 23h trở đi, cử động thai nhi không đến 12 lần trong 2h) để nhận biết dấu hiệu này. Thai phụ cần tới cơ sở y tế ngay lập tức để thăm khám tình trạng của thai nhi khi đếm số cử động của thai nhi thấy dấu hiệu bất thường;
  • Nhịp tim thai thay đổi: tốc độ đập của tim thai sẽ bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu oxy, tim thai có lúc đập nhanh (trên 160 lần/phút) hoặc đập chậm (dưới 100 lần/phút). Khi mẹ bầu đi khám thai định kỳ có thể kiểm tra chính xác nhất dấu hiệu này;
  • Nước ối có màu xanh bất thường;
  • Xuất hiện nhịp tim chậm (Dip I), nhịp chậm muộn (Dip II), tim thai không đáp ứng test không đả kích khi Monitor sản khoa, truyền oxytocin hay vê núm vú;
  • Xác định chỉ số nước ối bằng siêu âm (có giá trị trong thai già tháng), Doppler mạch máu ĐMR , ĐMNG và ĐMTC 2 bên.

Suy thai trong chuyển dạ

  • Khi vỡ ối hoặc bấm ối thấy nước ối có màu xanh (khi vỡ ối hoặc bấm ối);
  • Nhịp tim thai khi nghe bằng ống gỗ: Đạt trên 160 lần/phút hay dưới 100 lần/phút;
  • Theo dõi liên tục nhịp tim thai bằng máy monitor sản khoa thấy chậm muộn (Dip II), hoặc nhịp biến đổi hoặc nhịp dao động ít dưới 5 nhịp;
  • Siêu âm: giúp xác định lượng nước ối suy giảm (chỉ số nước ối giảm), giảm trở kháng ĐMNG;
  • Đo nồng độ pH máu đầu thai nhi và máu rốn ngay sau đẻ.
Suy thai

Đo nhịp tim thai giúp chẩn đoán suy thai

Khi phát hiện suy thai phải làm gì?

Điều đầu tiên cần làm đối với phụ nữ mang thai là chuẩn bị đầy đủ kiến thức về suy thai, chuẩn bị sức khỏe và tâm lý tốt nhất để có thai kỳ an toàn và khỏe mạnh. 

Cần thực hiện khám thai đúng theo lịch trong khi có thai và theo dõi sát sao đối với những người có nguy cơ cao bị suy thai. 

Để phát hiện suy thai, trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm cần thiết như theo dõi nhịp tim (ống nghe), soi ói, thử nghiệm oxytocin, vê núm vú theo dõi bằng máy monitor sản khoa. Nếu nhận thấy các dấu hiệu suy thai trong thai kỳ thì bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định cho bà bầu tùy theo tiên lượng như thai nghén, gây chuyển dạ đẻ, mổ lấy thai nếu thất bại. 

Thai phụ cần được theo dõi kỹ trong quá trình chuyển dạ để kịp thời phát hiện dấu hiệu suy thai: thể trạng, tình trạng bệnh lý của mẹ, đo nhịp tim thai 10 – 15 phút/lần, cơn co tử cung. Đồng thời theo dõi nhịp tim thai liên tục bằng máy monitor sản khoa để phát hiện Dip II, Dip biến đổi, nhịp tim thai dao động ít hơn 5 nhịp. 

Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định đỡ đẻ cho thai phụ khi nhận thấy dấu hiệu suy thai trong chuyển dạ bằng kẹp Forceps, không đủ điều kiện làm Forceps thì áp dụng mổ lấy thai. 

Nếu thai nghén quá ngày sinh, đo thấy nước ối giảm, có phân su sánh đặc - sẽ phải mổ lấy thai cho an toàn. 

Bên cạnh việc thăm khám định kỳ, phụ nữ mang thai cần tới ngay bệnh viện, cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời khi nhận thấy có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào xảy ra.